"Tłuste nad Dupą"

Myślę, że tytuł wyjaśnia wszystko. Ten felieton jest o tym, że człowiek prawie nigdy nie wie, co go w przyszłości może spotkać, szczególnie jeśli zajmuje się przeszłością.

Na Dupę natknąłem się przypadkowo. Tłuste było tuż obok. Właściwie "nad". "Tłuste nad Dupą". Mam nadzieję, że zwróciliście uwagę, już w tytule, że jest to cytat. Żadnych wulgaryzmów, wyrazów pospolitych, nawet, jeśli, ktoś tak jak ja - w chwili słabości - stwierdził, że "wszystko jest do dupy, a jeśli coś nie jest do dupy, to naprawdę jest do dupy". Zauważcie, że wtedy ten wyraz napisałem z małej litery. Ot, takie małe de. W tym wypadku powinienem napisać mała D. Nie "mała d"". Czy "miała d". Tylko wyraz pisany wielką literą - Dupa.

Kiedy natrafiłem na ten tekst o Tłustym byłem całkowicie zaskoczony. Czytam poważny materiał historyczny, rozmyślam o czasach minionych, szukam, tego, czego nie nauczyli mnie na lekcjach historii, albo, czego ja sam nie chciałem się wtedy nauczyć - a teraz trochę, a nawet mocno żałuję - i nagle widzę "Tłuste nad..." Patrzę drugi raz i widzę to samo. Oczywiście od razu skojarzyło mi się to z... No, to akurat nie ma najmniejszego znaczenia. Ale ponieważ nie lubię żyć w niewiedzy postanowiłem sprawę wyjaśnić. Pewien doktor nauk historycznych wyjaśnił mi krótko "Tłuste nad Dupą to Tłuste nad Dupą". Jasne. Na szczęście dodał jeszcze: "Dupa jest obszernie potraktowana w "Słowniku Geograficznym" t. II, s. 227. "Chodziło oczywiście o Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i Innych Krajów Słowiańskich"" wydany w 1881 roku. Tam znalazłem to, czego szukałem:

"Dupa 1.) rzeka wypływa w obr. gm. Pauszówki w pow. czortkowskim, we wschodniej jej stronie, koło folwarku Trawnej, na łączkach, i płynie na południowy wschód, jako mała struga, dolinką Kaplichową; wszedłszy w obr. gminy Chomiakówki, przedmieścia Jagielnicy, zwraca się na południe, płynąc po zachodniej stronie drogi, wiodącej do Zaleszczyk i mijając osady: Muchawkę, Świdową, obfitujące w stawy, które przepływa (cztery). W dalszym swym biegu przerzyna miasto Tłuste, wieś Hołowczyńce i płynie obok Karolówki; następnie przez Warwolińce, Hinkowe, Chartanowce, Uhryńkowce, Dupliska. W Bedrykowcach zwraca się na południowy wschód, płynąc równolegle do Dniestru przez Kasperowce, w których uchodzi z praw. brz. do Seretu. Z prawego brzegu przyjmuje potoki Antonówkę (ob.) i Angelówkę (ob). Oprócz tego liczne pomniejsze strugi spływają doń z sąsiednich pó1 i wzgórz. Długość biegu 42 kil. "

Tak, Dupa to rzeka, więc Tłuste nad nią, to pewnie miasto. Szukam dalej, w innych księgach. Jest! "Tłuste nad Dupą (...) Małe, z drzewa zabudowane miasteczko, przez ubogie żydostwo zamieszkane." Dodam, że było to w Powiecie Czerwonogrodzkim, w Województwie Podolskim. W Polsce.

Teraz Tłuste jest chyba na Ukrainie, jako Touste. U nas jest Tłuste niedaleko Grodziska Mazowieckiego i drugie gdzieś pod Jedwabnem. Tylko Dupy tam nie ma.

Chcę zwrócić uwagę na dwie rzeczy:

1. Nikt nie wie, co go nagle spotka.
2. Czytanie książek - także tych sprzed wieków - bywa pouczające. Często bardziej, niż oglądanie telewizji.

Henryk Brunon Szumielski - 02.12.2006..